Zakończenie to ostatnia część pracy sygnalizująca wyczerpanie tematu. Treść i kształt zakończenia zależą od zamysłu kompozycyjnego ora od realizowanej formy wypowiedzi.
Sposoby na pisanie zakończeń:
1. zachowanie związku z tematem:
• bezpośrednie odniesienie do tematu wypracowania – można przytoczyć jego fragment
temat: Fatum czy wolna wola? Twoje refleksje nad ludzkim losem po lekturze wybranych utworów różnych epok.
zakończenie: Na zakończenie wrócę do zasadniczego problemu: fatum czy wolna wola? Różnorodność losów bohaterów uniemożliwia jednoznaczną odpowiedź...
• przywołanie tematu przez oddanie jego sensu własnymi słowami
temat: Romantycy muszą zginąć... Dzisiejszy świat nie dla nich...” (B. Prus: Lalka). Twoje refleksje o wartościach upowszechnianych przez pisarzy romantyzmu.
zakończenie: W odwiecznym sporze o prymat serca i rozumu, marzenia i trzeźwego pragmatyzmu trudno o jednoznaczne rozstrzygnięcia...
2. rekapitulacja; podsumowanie wcześniejszych rozważań; należy przy tym pamiętać o unikaniu powielania wniosków cząstkowych, myśli lub sformułowań użytych wcześniej
3. prezentowanie własnego sądu na temat rozważanego zagadnienia
4. cytat, refleksja lub pytanie retoryczne
sobota, 9 stycznia 2010
zasady użycia cudzysłowu
Zasady użycia cudzysłowu:
1. w cudzysłów ujmujemy wszelkie przytoczenia
2. gdy tekst cytowany jest wyróżniony za pomocą innego rodzaju czcionki, innym charakterem pisma, nie powinniśmy stosować cudzysłowu
3. jeśli w obręb cytatu wprowadzono komentarz autora lub narratora, to wydzielamy go myślnikami
„Chcąc mnie sądzić – komentuje podmiot – nie ze mną trzeba być, lecz we mnie”
4. kropkę stawiamy zawsze po cudzysłowie
5. wielokropek stawiamy po cudzysłowie, jeśli cytat został urwany
6. jeśli wielokropek jest częścią cytowanego tekstu, cudzysłów należy umieścić po nim
1. w cudzysłów ujmujemy wszelkie przytoczenia
2. gdy tekst cytowany jest wyróżniony za pomocą innego rodzaju czcionki, innym charakterem pisma, nie powinniśmy stosować cudzysłowu
3. jeśli w obręb cytatu wprowadzono komentarz autora lub narratora, to wydzielamy go myślnikami
„Chcąc mnie sądzić – komentuje podmiot – nie ze mną trzeba być, lecz we mnie”
4. kropkę stawiamy zawsze po cudzysłowie
5. wielokropek stawiamy po cudzysłowie, jeśli cytat został urwany
6. jeśli wielokropek jest częścią cytowanego tekstu, cudzysłów należy umieścić po nim
sposoby wprowadzania cytatów
Sposób wprowadzania cytatu nawiązuje do składni mowy zależnej i niezależnej. Cytat jest zwykle zdaniem wprowadzanym i nie wiąże się składniowo ze zdaniem wprowadzającym. Może również być wpleciony w treść tak, że stanowi jej integralną część.
1. mowa niezależna
• Na złorzeczenia swojej żony Hiob odpowiedział: „Dobro przyjęliśmy z ręki Boga. Czemu zła przyjąć nie możemy?”
• Wyjątkowo duże zagęszczenie spółgłosek szczelinowych i zwarto-szczelinowych:
„Szumiał las, śpiewał las,
gubił złote liście,
świeciło jasne słonko
chłodno złociście..”
decyduje o przyciszonym, sielankowym nastroju monologu lirycznego.
• Wyjątkowo duże zagęszczenie spółgłosek szczelinowych i zwarto-szczelinowych:
„Szumiał las, śpiewał las,/ gubił złote liście,/ świeciło jasne słonko/ chłodno złociście..”
decyduje o przyciszonym, sielankowym nastroju monologu lirycznego.
2. mowa zależna
Hioba zapytał żonę, która złorzeczyła, że jeśli dobro przyjęli z rąk Boga, to czemu nie mogą przyjąć zła.
1. mowa niezależna
• Na złorzeczenia swojej żony Hiob odpowiedział: „Dobro przyjęliśmy z ręki Boga. Czemu zła przyjąć nie możemy?”
• Wyjątkowo duże zagęszczenie spółgłosek szczelinowych i zwarto-szczelinowych:
„Szumiał las, śpiewał las,
gubił złote liście,
świeciło jasne słonko
chłodno złociście..”
decyduje o przyciszonym, sielankowym nastroju monologu lirycznego.
• Wyjątkowo duże zagęszczenie spółgłosek szczelinowych i zwarto-szczelinowych:
„Szumiał las, śpiewał las,/ gubił złote liście,/ świeciło jasne słonko/ chłodno złociście..”
decyduje o przyciszonym, sielankowym nastroju monologu lirycznego.
2. mowa zależna
Hioba zapytał żonę, która złorzeczyła, że jeśli dobro przyjęli z rąk Boga, to czemu nie mogą przyjąć zła.
cytowanie
Cechy dobrego cytatu:
• trafność (gdy odpowiada tematowi)
• zwięzłość (zbyt długie cytaty odbierają pracy samodzielność)
• zrozumiałość (treść cytatu musi odpowiadać myśli autora)
• zgodność z tekstem oryginalny (co oznacza nie tylko wierność zapisu, ale też zgodność intencji)
Cytaty są wykorzystywane w różnych celach:
1. wyrażają skomplikowane myśli:
Francuski filozof, Emmanuel Levinas wyraził to samo w pracy pod tytułem Znaczenie a sens: „Pragnienie kogoś Innego, doznawane w najbanalniejszym doświadczeniu społecznym, jest odruchem fundamentalnym. Porywem czystym, bezwzględną orientacją, sensem”.
2. są argumentami, uwiarygodniają własną opinię, ponieważ przytoczone słowa pochodzą od postaci, które cieszą się ogólnym zaufaniem i szacunkiem:
Człowiek musi dawać sobie radę w życiu, stawiać czoło przeciwnościom losu i śmiało iść do przodu. Jednak zdziała więcej, gdy nie jest sam, gdy jest wspierany przez innych. Między innymi dlatego Adam Mickiewicz w Odzie do młodości wzywał:
„Razem, młodzi przyjaciele!...
W szczęściu wszystkiego są wszystkich cele;
Jednością silni, rozumnie szałem,
Razem, młodzi przyjaciele!...”
3. mogą służyć jako kontrargumenty, aby można przeprowadzić krytykę zawartych w nich treści:
Izabela Łęcka broni arystokracji, jej stylu życia, mówiąc: „Jest pan uprzedzony, gdyż nawet i ta, jak pan mówi, próżnująca arystokracja odgrywa ważną rolę na świecie. To, co pan nazywa zbytkiem, jest właściwie wygodą, przyjemnością i polorem, której od arystokracji uczą się nawet niższe stany i tym sposobem cywilizują się”. Nie sądzę, żeby miała rację. Jej argumenty kompromitują...
4. są dokumentami, które podkreślają wartość omawianych zagadnień, dowodzą rzetelności przekazywanych informacji:
Myśl Słowackiego podkreślają środki stylistyczne: anafory, porównania, np.:
„A czasem był jak piorun jasny, prędki,
A czasem smutny jako pieśń stepowa,
A czasem jako skarga nimfy miętki,
A czasem piękny jak aniołów mowa...”
5. pod względem kompozycyjny mogą otwierać i zamykać wypracowanie, występować w funkcji motta
• trafność (gdy odpowiada tematowi)
• zwięzłość (zbyt długie cytaty odbierają pracy samodzielność)
• zrozumiałość (treść cytatu musi odpowiadać myśli autora)
• zgodność z tekstem oryginalny (co oznacza nie tylko wierność zapisu, ale też zgodność intencji)
Cytaty są wykorzystywane w różnych celach:
1. wyrażają skomplikowane myśli:
Francuski filozof, Emmanuel Levinas wyraził to samo w pracy pod tytułem Znaczenie a sens: „Pragnienie kogoś Innego, doznawane w najbanalniejszym doświadczeniu społecznym, jest odruchem fundamentalnym. Porywem czystym, bezwzględną orientacją, sensem”.
2. są argumentami, uwiarygodniają własną opinię, ponieważ przytoczone słowa pochodzą od postaci, które cieszą się ogólnym zaufaniem i szacunkiem:
Człowiek musi dawać sobie radę w życiu, stawiać czoło przeciwnościom losu i śmiało iść do przodu. Jednak zdziała więcej, gdy nie jest sam, gdy jest wspierany przez innych. Między innymi dlatego Adam Mickiewicz w Odzie do młodości wzywał:
„Razem, młodzi przyjaciele!...
W szczęściu wszystkiego są wszystkich cele;
Jednością silni, rozumnie szałem,
Razem, młodzi przyjaciele!...”
3. mogą służyć jako kontrargumenty, aby można przeprowadzić krytykę zawartych w nich treści:
Izabela Łęcka broni arystokracji, jej stylu życia, mówiąc: „Jest pan uprzedzony, gdyż nawet i ta, jak pan mówi, próżnująca arystokracja odgrywa ważną rolę na świecie. To, co pan nazywa zbytkiem, jest właściwie wygodą, przyjemnością i polorem, której od arystokracji uczą się nawet niższe stany i tym sposobem cywilizują się”. Nie sądzę, żeby miała rację. Jej argumenty kompromitują...
4. są dokumentami, które podkreślają wartość omawianych zagadnień, dowodzą rzetelności przekazywanych informacji:
Myśl Słowackiego podkreślają środki stylistyczne: anafory, porównania, np.:
„A czasem był jak piorun jasny, prędki,
A czasem smutny jako pieśń stepowa,
A czasem jako skarga nimfy miętki,
A czasem piękny jak aniołów mowa...”
5. pod względem kompozycyjny mogą otwierać i zamykać wypracowanie, występować w funkcji motta
o wstępach
Początek wypracowania/prezentacji maturalnej musi nawiązywać do tematu, wprowadzić intencje, myśli idee piszącego, które zostaną w pełni rozwinięte w dalszych częściach pracy/prezentacji.
Sposoby rozpoczynania wypracowań zależą od tematu i jego interpretacji.
1. objaśnienie pojęć zawartych w temacie
temat: „Świat jest oceanem szczęścia – to wiadomo”. Przedstaw literackie wizje szczęścia w utworach różnych epok.
początek: Szczęście to suma pozytywnych wydarzeń i uczuć, które powodują, że człowiek czuje się radosny i usatysfakcjonowany.
2. informacje historyczne, historycznoliterackie, biograficzne, techniczne, społeczne, gospodarcze itp.
temat: Dokonaj analizy porównawczej wierszy Pieśń XXIV Jana Kochanowskiego i Przyszli, żeby zobaczyć poetę Tadeusza Różewicza.
początek: Jakże odlegli sobie pod względem czasowym i literackim są Jan Kochanowski i Tadeusz Różewicz. Twórca Odprawy posłów greckich zaczynał od wierszy w języku łacińskim....
3. pytanie (pytania), na które w dalszej części wstępu próbuje się odpowiedzieć
temat: Tęsknota za szczęściem rodzinnym – odwieczny motyw literacki funkcjonujący do dzisiaj. Podaj przykłady.
początek: Dlaczego nasi rodzice, opiekunowie gotowi są do tak wielu poświęceń? O co tak zabiegają? Jak nietrudno się domyślić, pragną osiągnąć szczęście rodzinne, często za cenę wielu wyrzeczeń
4. jeśli w temacie jest pytanie, postawienie tezy
temat: Czy prawda i dobro zapewniają człowiekowi szczęście? Rozważ, jak na to pytanie odpowiadają bohaterowie literaccy różnych epok.
początek: Prawda i dobro nie zapewniają człowiekowi szczęścia.
5. cytat nawiązujący do problematyki pracy oraz jego interpretacja.
temat: Małe ojczyzny, krajobrazy polskie jako wartości wobec wyzwań wielkiego świata. Do jakich refleksji skłoniła cię lektura dzieł dotyczących tego tematu?.
początek: „Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju,/ Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany”
6. wyjaśnienie, kim są postaci przedstawione w załączonym do tematu fragmencie tekstu; przedstawienie relacji między nimi; umiejscowienie fragmentu w całości utworu prozatorskiego, w dorobku twórcy
Sposoby rozpoczynania wypracowań zależą od tematu i jego interpretacji.
1. objaśnienie pojęć zawartych w temacie
temat: „Świat jest oceanem szczęścia – to wiadomo”. Przedstaw literackie wizje szczęścia w utworach różnych epok.
początek: Szczęście to suma pozytywnych wydarzeń i uczuć, które powodują, że człowiek czuje się radosny i usatysfakcjonowany.
2. informacje historyczne, historycznoliterackie, biograficzne, techniczne, społeczne, gospodarcze itp.
temat: Dokonaj analizy porównawczej wierszy Pieśń XXIV Jana Kochanowskiego i Przyszli, żeby zobaczyć poetę Tadeusza Różewicza.
początek: Jakże odlegli sobie pod względem czasowym i literackim są Jan Kochanowski i Tadeusz Różewicz. Twórca Odprawy posłów greckich zaczynał od wierszy w języku łacińskim....
3. pytanie (pytania), na które w dalszej części wstępu próbuje się odpowiedzieć
temat: Tęsknota za szczęściem rodzinnym – odwieczny motyw literacki funkcjonujący do dzisiaj. Podaj przykłady.
początek: Dlaczego nasi rodzice, opiekunowie gotowi są do tak wielu poświęceń? O co tak zabiegają? Jak nietrudno się domyślić, pragną osiągnąć szczęście rodzinne, często za cenę wielu wyrzeczeń
4. jeśli w temacie jest pytanie, postawienie tezy
temat: Czy prawda i dobro zapewniają człowiekowi szczęście? Rozważ, jak na to pytanie odpowiadają bohaterowie literaccy różnych epok.
początek: Prawda i dobro nie zapewniają człowiekowi szczęścia.
5. cytat nawiązujący do problematyki pracy oraz jego interpretacja.
temat: Małe ojczyzny, krajobrazy polskie jako wartości wobec wyzwań wielkiego świata. Do jakich refleksji skłoniła cię lektura dzieł dotyczących tego tematu?.
początek: „Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju,/ Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany”
6. wyjaśnienie, kim są postaci przedstawione w załączonym do tematu fragmencie tekstu; przedstawienie relacji między nimi; umiejscowienie fragmentu w całości utworu prozatorskiego, w dorobku twórcy
analiza tematu wypracowania
Zanim zaczniesz pisać wypracowanie, musisz przeanalizować temat. Zwróć uwagę, że tematy prezentacji maturalnych oraz wypracowań zawierają niezbędne do ich zrozumienia elementy:
1. słowa polecenia, których czasem trzeba się domyślić z kontekstu (dokonaj, porównaj, rozważ, wykaż, zanalizuj)
Artyści słowa- uczniami i mistrzami. Rozwiń temat przywołując utwory z różnych epok kulturowych.
2. określenie uściślające zawężające obszar rozważań, będące zasadniczym tematem pracy
Artyści słowa- uczniami i mistrzami. Rozwiń temat przywołując utwory z różnych epok kulturowych.
3. materiał literacki (określony, domyślny lub do wyboru)
Josif Brodski twierdzi, że „przeznaczeniem dzieła sztuki zawsze jest przetrwać swego stwórcę”. Omawiając wybrane dzieła powstałe do końca XIX wieku, wykaż, że wypełniły one swoje przeznaczenie.
1. słowa polecenia, których czasem trzeba się domyślić z kontekstu (dokonaj, porównaj, rozważ, wykaż, zanalizuj)
Artyści słowa- uczniami i mistrzami. Rozwiń temat przywołując utwory z różnych epok kulturowych.
2. określenie uściślające zawężające obszar rozważań, będące zasadniczym tematem pracy
Artyści słowa- uczniami i mistrzami. Rozwiń temat przywołując utwory z różnych epok kulturowych.
3. materiał literacki (określony, domyślny lub do wyboru)
Josif Brodski twierdzi, że „przeznaczeniem dzieła sztuki zawsze jest przetrwać swego stwórcę”. Omawiając wybrane dzieła powstałe do końca XIX wieku, wykaż, że wypełniły one swoje przeznaczenie.
jak sporządzić opis bibliograficzny?
ZAPAMIĘTAJ!
tytuły książek piszemy pismem pochylonym, nie w cudzysłowie!
Przykładowy opis bibliograficzny:
Wydawnictwo zwarte
P.Pioterek, B. Zieleniecka, Technika pisania prac dyplomowych. Poznań 1999.
Artykuł w pracy zbiorowej
L. Ciamaga, Wspólna polityka rolna. [w:] Unia Europejska. Warszawa 1998, s. 148-163.
Wydawnictwo ciągłe (artykuł)
Z. Sapijaszka, Co umieją studenci. „Forum Akademickie” 1999, nr 12, s. 32-34.
Bibliografia podmiotowa to teksty literackie czy szerzej teksty kultury (utwory muzyczne, dzieła malarskie, filmy).
Bibliografia przedmiotowa z kolei to opracowania, omówienia tekstów kultury.
tytuły książek piszemy pismem pochylonym, nie w cudzysłowie!
Przykładowy opis bibliograficzny:
Wydawnictwo zwarte
P.Pioterek, B. Zieleniecka, Technika pisania prac dyplomowych. Poznań 1999.
Artykuł w pracy zbiorowej
L. Ciamaga, Wspólna polityka rolna. [w:] Unia Europejska. Warszawa 1998, s. 148-163.
Wydawnictwo ciągłe (artykuł)
Z. Sapijaszka, Co umieją studenci. „Forum Akademickie” 1999, nr 12, s. 32-34.
Bibliografia podmiotowa to teksty literackie czy szerzej teksty kultury (utwory muzyczne, dzieła malarskie, filmy).
Bibliografia przedmiotowa z kolei to opracowania, omówienia tekstów kultury.
Subskrybuj:
Posty (Atom)
